ZONALITERASI.ID – Sastrawan Sunda, Godi Suwarna, meraih Anugerah Kebudayaan Indonesia 2025 kategori Sastra dari Kementerian Kebudayaan (Kemenbud) Republik Indonesia. Penghargaan diserahkan oleh Menteri Kebudayaan Republik Indonesia, Fadli Zon, dalam acara puncak Anugerah Kebudayaan Indonesia 2025, di Ciputra Artpreneur, Jakarta, pada Rabu, 17 Desember 2025.
Anugerah Kebudayaan Indonesia merupakan bentuk apresiasi tertinggi negara kepada para pelaku budaya yang telah memberikan dampak nyata bagi pemajuan kebudayaan bangsa. Pada penyelenggaraan Anugerah Kebudayaan Indonesia tahun 2025, Kementerian Kebudayaan mengusung tema “Renjana Penggerak Budaya”. Tema ini menegaskan bahwa keberlanjutan kebudayaan hanya dapat terjaga melalui dedikasi, kecintaan, dan kerja panjang para penggeraknya.
Dalam puncak Anugerah Kebudayaan Indonesia 2025, pemerintah memberikan 31 penghargaan kepada pelaku budaya dari tujuh kategori, yakni Maestro Seni Tradisi, Pelestari, Pelopor dan/atau Pembaru, Anak, Media, Masyarakat Adat, serta Sastra.
Adapun penghargaan kategori Sastra yang diberikan kepada Godi Suwarna karena ia dinilai konsisten menghidupkan, mengembangkan, dan memperkaya sastra Sunda modern selama puluhan tahun.
Profil Godi Suwarna
Godi Suwarna merupakan penyair, cerpenis, dramawan, dan novelis kelahiran Tasikmalaya, 23 Mei 1956 dan kini menetap di Ciamis. Pertama kali menulis sajak dan carpon dalam bahasa Sunda pada tahun 1976 ketika ia masih menjadi mahasiswa di Institut Keguruan dan Ilmu Pendidikan (IKIP) Bandung (sekarang Universitas Pendidikan Indonesia[UPI]).
Sebelum meraih Anugerah Kebudayaan Indonesia 2025, Godi telah meriah berbagai penghargaan sastra. Ia tiga kali meraih hadiah sastra Rancage untuk Blues Kéré Lauk, Serat Sarwasatwa, dan Sandékala. Godi meraih hadiah tahunan itu untuk tiga kategori sekaligus, puisi, cerpen, dan novel.
Godi juga dikenal sebagai aktor andal. Ia merupakan salah satu pendiri teater mahasiswa di IKIP Bandung.
Kemampuan akting Godi di panggung teater makin terasah setelah bergabung dengan Studiklub Teater Bandung (STB) yang dipimpin oleh Suyatna Anirun. Salah satu drama yang dibintanginya adalah drama berjudul King Lear, Sang Naga, dan Impian di Tengah Musim. Selain sebagai aktor, Godi juga piawai sebagai sutradara. Salah satu pentas yang disutradarainya adalah pergelaran puisi Konglomerat Kéré Lauk di Universitas Wollongong, Australia, pada tahun 1997.
Karya-karya Godi Suwarna
– Jagat Alit (1979)
– Surat-surat Kaliwat (1982)
– Blues Kéré Lauk (1992)
– Dongéng Si Ujang (1998)
– Murang-Maring (1980)
– Serat Sarwasatwa (1995)
– Sandékala
– Murang-Maring (1980)
– Antologi Puisi Sunda Mutahir
– Blues Kere Laut (1992)
Penghargaan
– Sutradara Terbaik PORSENI Jawa Barat (1980)
– Sutradara Terbaik PORSENI Nasional (1981)
– Buku Kumpulan Puisi Blues Kere Lauk memenangkan hadiah Sastra Rancage (1993)
– Cerpen Serat Sarwasastra mendapatkan Hadiah Sastra Rancage (1996)
– Naskah Novel Sandekala mendapat Hadiah Sastra Paguyuban Pasundan (1998)
– Novel Deng mendapatkan Hadiah Sastra Oeton Moechtar (2000)
Puisi Karya Godi Suwarna
Sajak ti Jalan ka Mana
Ngémploh pucuk-pucuk entéh
Mulas léngkob jeung lamping nu keur gumiwang
Sapanjang jalan rumangsang muru hibar gebur beurang
Hawar-hawar, kahariwang dilaungkeun kawih leuweung
Sabot mipir jegir pasir jeung kaketir nangtang ringkang
Lalaunan angin rintih ngusapan lengkah guligah
Luak-léok ngitung tikungan
Kalah kérok balas nyawang pulas haté jeung langitna
Balitungan antara was-was mun nyorang lelewang jungkrang
Jeung panggupay ti palebah mumunggang gunung panungtung
Padungdengan sabot méga katémbong beuki meuleukmeuk
Samar-samar nyidem hujan jeung guludug
Beuki jauh nyusud waktu
Bet kasarung satengahing kahayang nu pasulabreng
Antara ngajuringkang ka landeuhkeun, ka sisi talaga wening
Atawa rék terus nyusul jangjang julang kumalayang nilar sayang
Humandeuar ti tetelar ka tetelar nu horéng teu matak kelar
Kalah awor jeung geuneuk kelun halimun
Ngalulungsar di totowang
Mépéndé rurungsing jantung nu gumuruh silantangan
Sanggeus lawas ngaprak mangsa ngasruk tegal alimusa
Beuki surti yén mumunggang panganggeusan ngancik dina sanubari
Ngan kari ngaragap diri nu mindeng ngaberung mangprung
Kari naker ieu ketak saméméh béakeun hégak
(Pangalengan, 07)
__________
Sajak Lawang Peuting
Trijata, cuang lawungkeun paneuteup
Ka lawangsaketeng peuting nu katembong nyangkeredong
Sanggeus mipit gurat-gurit lambaran layung panungtung
Rek labas maratkeun ketak, tuluy nyusud kingkilaban
Nu kasawang tingbarasat lir suar panuduh lampah
Trijata, cuang miang ngitung gunung
Da geuning lempagan waktu terus ngabeledig ringkang
Ti dayeuh nyedek ka kampung, milang reuma meunang lewang
Kari mereketkeun geugeut, nyingraykeun sewu rurungsing
Humariring mapag peteng sapanjang liliwung peuting
Trijata, cuang narabas halimun
Nu ngadingding mindingan lungkawing jungkrang
Metik genclang cika-cika satengahing hiuk wanci niruk mongkléng
Sugan bulan rek kasampeur ngempur di mumunggang jempling
Ngagulubur ngahibaran jalan panjang ka sagara
(Pameungpeuk, 07)
__________
Rumpaka Gandrung
peuting ieu anjeun mah di mana teuing
sanggeus tungtung gebur layung jadi genclang lampu kafé
peuting nu kapireng jempling sareureuh tabeuh gamelan
di dieu, kapan gelas jeung anggurna baris ngalalantis kangen
basa lilin pulas kayas tinggarenyas midangkeun séwu katineung
patung déwa ukur mencrong kana botol nu moncorong
di ditu, ‘na méja nu panghieumna, sapasang rumaja pérang
keur oléng ngambéng katresnan, ngabebela ka basisir
birahina gumuruh ngaduruk ombak
peuting ieu anjeun mah ka mana teuing
padahal anginna rintih humariring nebak ti pura gumiwang
nyanding dupa dumalingding ka rohang kafé nu beuki agréng
patung déwa milu ngungun barang mireng ngaran anjeun
digalindengkeun dina rarancang sajak nu tingkalayang
diapungkeun ku pupucuk umbul-umbul nu ngabaris
‘na jejempling jalan peuting, jalan sorangeun
palangsiang ngan jalan sasoranganeun
da geuning anjeun ngahiang
peuting ieu anjeun mah duka ka mana
basa gelas nu pamungkas geus jadi sajak nu gumarabyag
ngaléntab angin sagara, basa musik mimiti ngahuru jantung
ngagolakkeun eusi hulu nu didedet ku warnaning panineungan
patung déwa nu dikeput haseup dupa jeung halimun
kapireng bet humarurung, boa pada nyidem liwung
dikemu ratusan windu, sanggeus anjeun kari petit
nu nyiriwik ‘na ruruhit ungkara rumpaka lagu
nyeuit tatu tapak waktu nyacah kalbu
peuting ieu anjeun mah boa di mana
barang mangpirang kasono ngan wasa digorowokkeun
ti rohangan ka basisir, kalah awor jeung séah laut marudah
laun-laun ieu raga karasa ngabela-bela ngarérab lalangit hangit
rumanggieung ringkang lanjung di rohang nu beuki sahéng
patung déwa kumalayang ngagugudag ka pucuk munara pura
kawas asih nu keur hurung sakedapan tuluy bencar nyilalatu
bakal rabeng panineungan lebah gedur pangabénan
isukan ukur kasampak satumpuk ruruhak sajak
__________
Gandrung Panunjung
asih kuring ka salira, jungjunan!
langkung ngempur batan gulubur purnama
nalika wengi harita ngahibaran basisir di palih wétan
waktos urang sasarengan ngagalindengkeun ungkara ombak
sagara teras marakbak ngagenclang-genclangkeun bagang
séwu parahu pamayang gumiwang di laut wening
nu mariang dijurung gending kaludeung
anging asihing salira, jungjunan!
karaos teu weléh rintih sapertos haréwos angin
humariring ngagupaykeun mangpirang pucuk katapang
pan salira nu tos ngagelar basisir janten tetelar pamedar tresna
waktos geugeut tambih meueut, katawis laut kareueut
murubmubyar guliwengan leuweung ganggeng
pangreureuhan warna-warni lauk lampar
kahéman salira pisan, jungjunan!
nu parantos ngahiruphuripkeun sagara
ringkang pamayang teu weléh manjang ti usum ka usum
da salira nu ngaréka satangkarak laut kidul janten karajaan lauk
nu ngantengkeun pareng ti taman karang ka sédong sigrong
ti lambak ka bubulakna, ti basisir ka lemburna
pangharepan baranang sabanjarkarang
mugia langgeng asih urang, jungjunan!
saban wanci sasarengan ngaheuyeuk nagri jaladri
ngageburkeun balébatna, ngahurung-hurungkeun layung
ngawurkeun roncé sulintang satengahing impénan para pamayang
nu jalengkar lapat-lapat ngolah laut tug dugi ka sukulangit
asih urang bakal mangkak di sagara, di basisir
dumalingding nyambuang ka alakpaul
(Pangandaran)
__________
Ringkang Kangenan
ringkang anjeun kumalangkang, trijata!
di dieu, di lamping para déwata nu ngumpak ka jomantara
kapan anjeun kumolébat sakedapan lebah arakan sasajén
nyuhun janur pangempurna, luminjing dipirig gending
ngereles lebah simpangan antara pura jeung jungkrang
kebat ketak nurut-nurut tapak anjeun nu marakbak
ti lawang sakéténg beurang horéng manjang ka basisir
terus ngambung ringkang anjeun, trijata!
sapanjang undakan pura, tina kelun kana kelun haseup dupa
séséléké ‘na sesela patung déwa nu maridang disamping gringsing
lebah dieu, ukur kembang nu kasampak marangkak dina sasajén
seungitna sahiliwiran méméh tangkay dihuru waktu
“trijata, asih urang mugia langgeng dumalingding
mangka lana nyambuang di balé agung!”
mudun ka léléngkob liwung, trijata!
kumareumbing kana umbul-umbul kuning
néang anjeun sugan nganti lebah lawang guha karang
meureun keur anteng menekung namperkeun dalingding angin
sabada basisir putih gumarabyag kaléntab hégak srangéngé
lebah dieu, kalah tepung jeung lambak nu keur jumegur
nu gumuruh mapatkeun mangpirang mantra
horéng anjeun hanjat ka jojontor karang, trijata!
nincak umpakan cahaya, nanjak ka hiji pura gumiwang
ieu léngkah tuluy kandeg, létah garing balas ngagentraan anjeun
nu kasawang henang-hening di mumunggang pamujaan
riab rambut jadi layung ngahibaran runggunuk kayon karamat
“trijata, najan anjeun rék nyepén ratusan windu
ieu ringkang moal anggang ti basisir!”
(Tanah Lot)
__________
Tanjung Kaliwung
jungjunan,
anjeun ngejat tina rangkulan kadeudeuh
kebat pundung ti basisir, kumalayang tunggang lambak
sanggeus tresna ngawarangan di banjarkarang karancang
ngaligincing ka sagara pangancikan nu kasawang gumarabyag
mulang ukur mawa raheut jeung hangit rarawék haté
basa asih kari ruhak ‘na kikisik
jungjunan,
horéng anjeun teu leler dibangbalérkeun
ngagugudug sabot nyumput di sédong jaladri mongkléng
teu kadongkang ku gupay kalakay méga ti langit garing
harita, mangsa tandes jeung rob-roban salah wayah
ukur parahu nu weruh yén sagara keur marudah
réh anjeun ngabarungsinang
jungjunan,
kalan-kalan rambut anjeun ngabebela di sagara
ngaduruk pucuk balébat, ngagolakkeun punduk lambak
laut geuneuk ku amarah nu disidem di leuweung ganggeng
hawar-hawar sora anjeun jumerit awor jeung angin
gumelebug neumbrag karang salingkung tanjung
ngagederkeun jantung leuweung
jungjunan,
geuning anjeun meupeuskeuyang
ngabedah-bedah amarah di puseur nagri jaladri
téténjrag di dasar bumi, banjarkarang digunjang-ganjing
tuluy anjeun ngabudalkeun jungkiringan gunung lambak
nu ngaguludug ti sukulangit, gumulung ngepung basisir
ngabencar-bencarkeun kalbu
jungjunan,
anjeun mah biheung di mana
basa jerit jeung cimata kakubur ‘na ruhak lambak
barang tanjung humarurung dirurub halimun wuyung
geuning anjeun tuluy suwung ti basisir nu pasiksak
sabada saban pasini dipungkas lalancip pati
kari lembur ngalanglayung
(Tsunami Pangandaran, 7-Juli-2006)
__________
Pima Che Il Sole Bruci
kumalayang néang béntang
nu kasawang ukur langit bangun hangit
luhureun hurunan dayeuh nu katémbong nyangkeredong
di dieu, gedong jangkung kapireng bet humaregung
sanggeus lampu maluguran ninggang peteng
rumanggieung ka buruan
angin liket nyiksik kulit, meureut balung
jeung simpé beuki marecut kawas pucuk-pucuk awi
mapag ringkang nu nyorangan nyorang lewang
anjog ka taman gumiwang
aya teuteup nu gumenclang
kahibaran ku pirunan nu ngentab ngahuru ibun
riab rambut pulas layung ngingkilaban ‘na jajantung
lalaunan nyingraykeun rérég halimun
peuting témbong jadi agréng
aya nu keur gumalindeng
hawar-hawar hariringna lir aweuhan séah ombak
moalboa keur ngemu séwu kakangen ka basisir sardinia
sanggeus raga balayar ngangkleungan mangsa
patepung tengahing liwung
dayeuh tibra, ngageugeubra
gedong-gedong ukur kapireng hégakna
wangkongan kaangin-angin, humiliwir medar tineung
ka nagri nu ngagulubur pangreureuhan gebur bulan
kumacacang ti benua ka benua
boéh rarang kumalangkang
samar-samar kumolébat balébat megat impian
durukan kari haseupna, kecap jeung ketak ngaruhak
dayeuh lilir sabot rénghap nyungsi riwan
ka kamar namperkeun geter
***
